HET TAALGEBRUIK IN HET BEDRIJFSLEVEN

Het homogeen Nederlandse taalgebied
Brussel
De faciliteitengemeenten
Controle

Het basisprincipe in het bedrijfsleven is de vrijheid van taalgebruik: werknemers en ondernemingen mogen de taal gebruiken die ze willen. Maar er zijn wél regels voor officiële documenten en voor het taalgebruik binnen in de onderneming.

Welke regels een bedrijf moet volgen, wordt bepaald door de exploitatiezetel: het kantoor of de winkel waar de werknemer effectief werkt, en dus niet de hoofdzetel van het bedrijf. Een bedrijf met kantoren in Brussel en Gent valt onder de Vlaamse regelgeving voor zijn Gentse kantoor en onder de Brusselse regelgeving voor zijn Brusselse vestiging. Voor handelsvertegenwoordigers geldt het kantoor waar ze hun orders ontvangen als exploitatiezetel.

Het homogeen Nederlandse taalgebied

In het homogeen Nederlandse taalgebied geldt de taalwetgeving op het bedrijfsleven voor alle bedrijven en werkgevers, of ze nu een commerciële activiteit uitoefenen of niet. Zo goed als elke bedrijfsactiviteit en elke vorm van tewerkstelling zijn dus onderworpen aan de taalregels.

Basisbeginsel. Ondernemingen in het homogeen Nederlandse taalgebied moeten het Nederlands gebruiken voor alle schriftelijke en mondelinge communicatie met hun werknemers en voor al hun officiële documenten.

Officiële documenten zijn de documenten die van overheidswege worden verplicht, zoals de wettelijk verplichte delen van een factuur, loonfiches, arbeidscontracten, statuten of notulen van de aandeelhoudersvergadering.
Onder schriftelijke en mondelinge communicatie met de werknemers vallen bijvoorbeeld waarschuwingsborden, mededelingen en handleidingen.

Vertalen mag. Een bedrijf mag altijd voor een vertaling zorgen van de documenten die voor het personeel bestemd zijn - al blijft het Nederlandse document het enige officiële. Als het vertaalde document bijvoorbeeld afwijkt van het origineel, dan mag geen rekening gehouden worden met de vertaling.

Als een bedrijf veel anderstalige werknemers heeft, kan het zelfs worden verplicht om voor vertalingen te zorgen. Daarvoor is in een bijzondere procedure voorzien. De vertegenwoordigers van de werknemers in de ondernemingsraad of de vakbondsvertegenwoordigers moeten de vertaling eenparig aanvragen. De verplichting geldt voor één jaar (waarna ze kan worden vernieuwd).

Brussel

In Brussel geldt de taalwetgeving op het bedrijfsleven alleen voor bedrijven en personen die een handelsactiviteit uitoefenen. Anders dan in het homogeen Nederlandse taalgebied vallen bijvoorbeeld scholen of vakbonden niet onder de taalwetgeving in het bedrijfsleven omdat het geen commerciële bedrijven zijn.

Basisbeginsel. Voor de Brusselse exploitatiezetels van commerciële bedrijven gelden drie vuistregels.

Schriftelijke communicatie met het personeel moet naargelang de taal van de werknemer in het Nederlands of in het Frans gebeuren. Tweetalige loonfiches zijn dus onwettig.
Voor officiële documenten die niet bedoeld zijn voor de werknemer, zoals statuten, verplichte delen van facturen of jaarverslagen, mag het bedrijf kiezen tussen Nederlands en Frans. Die documenten mogen ook in beide talen opgesteld zijn. Een Brusselse onderneming mag dus een tweetalige factuur versturen naar een klant uit Gent.
Voor mondelinge communicatie met het personeel bestaan er geen regels.

Vertalingen? Een bedrijf kan niet worden verplicht om documenten te vertalen die bestemd zijn voor het personeel. Maar vrijwillige vertalingen zijn niet verboden als dat kan worden verantwoord door de samenstelling van het personeel. Het oorspronkelijke document moet wel altijd in de voorgeschreven taal opgesteld zijn en de vertalingen kunnen nooit het origineel vervangen.

De faciliteitengemeenten

Net als in Brussel zijn in de faciliteitengemeenten alleen commerciële bedrijven onderworpen aan de taalwetgeving in het bedrijfsleven. Anders dan in het homogeen Nederlandse taalgebied vallen bijvoorbeeld scholen of vakbonden niet onder de taalwetgeving in het bedrijfsleven omdat het geen commerciële bedrijven zijn.

Basisbeginsel. Voor de exploitatiezetels van commerciële bedrijven in de faciliteitengemeenten gelden drie vuistregels.

Schriftelijke communicatie met het personeel gebeurt in beginsel in het Nederlands. Net als in Brussel mag de werkgever eventueel een vertaling bij de originele documenten voegen als dat kan verantwoord worden aan de hand van de personeelssamenstelling.
Officiële documenten die niet bedoeld zijn voor de werknemer, zoals statuten, de verplichte delen van facturen of jaarverslagen, moeten in het Nederlands.
Voor mondelinge communicatie met het personeel bestaan er geen regels.

Vertalingen? Een bedrijf kan niet worden verplicht om te voorzien in vertalingen. Als het dat toch doet, moet het dat verantwoorden aan de hand van de samenstelling van het werknemersbestand: pas als er zoveel anderstalige werknemers zijn dat het exclusieve gebruik van één taal de sociale betrekkingen tussen de werkgever en de werknemer zou bemoeilijken, is een vertaling aangewezen.

Controle

De controle op de taalwetgeving in het bedrijfsleven gebeurt door het gerecht. Daarnaast is er ook de Vaste Commissie voor Taaltoezicht.

In het homogeen Nederlandse taalgebied zijn de ambtenaren van de afdeling Inspectie Werkgelegenheid gemachtigd om te controleren of een bedrijf de taalwetgeving naleeft. Ze kunnen waarschuwingen geven, het bedrijf een dwingende termijn opleggen om zich aan de wetgeving te conformeren, en processen-verbaal opstellen.

Afdeling Inspectie Werkgelegenheid
Vlaamse overheid
Markiesstraat 1
1000 Brussel

Tel.: 02-553 44 15
Fax: 02-553 42 71
E-mail: werkgelegenheid.inspectie@vlaanderen.be

In Brussel en de faciliteitengemeenten zijn niet de Vlaamse, maar de federale ambtenaren gemachtigd om te controleren of een bedrijf de taalwetgeving naleeft.

Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg
Algemene Directie Toezicht op de Sociale Wetten
Ernest Blerotstraat 1
1070 Brussel

Tel.: 02-235 54 01
Fax: 02-235 54 04
E-mail: tsw@meta.fgov.be

Voor heel België: de Vaste Commissie voor Taaltoezicht. De VCT onderzoekt onder meer klachten over de toepassing van de taalwetgeving in het bedrijfsleven.

Vaste Commissie voor Taaltoezicht
Warandeberg 4
1000 Brussel

Tel.: 02-518 23 50
Fax: 02-518 26 20